From Structural Strengthening to Integrated Seismic Conservation: Evolution of Seismic Conservation Approaches in Iran’s Architectural Heritage

Document Type : Research Article

Authors

1 Phd student of restoration of historical buildings, Faculty of Conservation and Restoration, Isfahan University of Artsو Isfahan, Iran

2 Assistant professor, Department of Conservation and Restoration, Isfahan, University of Arts, Isfahan. Iran

3 Assistant professor, Department of Civil Engineering, Yazd University, Yazd, Iran

10.22034/ahdc.2026.24151.1900

Abstract

Earthquakes are among the most significant threats to Iran’s architectural heritage and recent seismic events have demonstrated that safeguarding historic buildings requires an approach that extends beyond conventional structural retrofitting. Although international conservation charters have established comprehensive principles for seismic interventions, the adaptation of these principles to Iran’s historical, physical, and managerial context remains insufficiently explored. Accordingly, this study aims to analyze the evolution of seismic conservation strategies in architectural heritage, examine the relationship between international conservation principles and Iranian conservation practice, and propose a conceptual framework for seismic conservation.

This research uses a qualitative and interpretative methodology based on the comparative analysis of selected case studies. Data were collected through documentary analysis and literature review and were subsequently coded according to eleven seismic conservation principles. Comparative analysis of the case studies enabled the identification of common patterns and historical trends, which formed the basis for developing a conceptual framework describing the evolution of seismic conservation in Iran.

The findings indicate that seismic conservation in Iran has evolved through three major stages: a structurally focused approach, a value-oriented approach, and an integrated approach based on risk management and resilience. Furthermore, comparison of international conservation principles with Iranian conservation practice identified three interrelated conservation clusters: seismic safety, physical conservation, and heritage authenticity. These clusters encompass principles such as minimum intervention, non-intrusiveness, distinguishability, compatibility, effectiveness, durability, monitoring and and controllability, integrity, respect for authenticity, and reversibility. Based on these clusters, a conceptual framework is proposed, demonstrating that decisions regarding seismic interventions in historic buildings should be determined by balancing structural safety requirements, physical conservation, and heritage authenticity.

The results demonstrate that effective seismic conservation of historic buildings cannot be achieved solely through structural strengthening but requires the integration of engineering requirements, physical characteristics, and cultural values within a comprehensive decision-making framework. The proposed conceptual framework provides a systematic basis for understanding the evolution of seismic conservation in Iran and supports future decision-making and the evaluation of seismic interventions in architectural heritage.

Keywords

Main Subjects

References

آزموده, بهنام محزون و سروقدمقدم, عبدالرضا. (2012). مطالعه عملکردی روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) در بهینه یابی گزینه‌های بهسازی ساختمان‌های مصالح بنایی غیرمسلح، نشریه مهندسی عمران، سال 21، ش 1، 47-64.
ابراهیمی، افشین.(1398). "ملات گلی غنی‌شده و خشت‌های نوینِ ارتقاءیافته با فرآورده‌های بوم آورد برای اقدامات حفاظتی ارگ بم". رساله دکتری، مرمت اشیاء فرهنگی و تاریخی، دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان.
اسفنجاری‌کناری, عیسی. (1401). مسجد جامع ده‌نو میبد: از مطالعه و شناخت، تا طرح مرمت و احیا، اصفهان: دانشگاه هنر اصفهان، چاپ اول.
امبرسز، نیکلاس و ملویل، چارلز. (1377). تاریخ زمین لرزه‌های ایران، ترجمه: ابوالحسن رده، تهران: انتشارات آگاه، چاپ دوم.
بهشتی، سید محمد. (1397). کوچه‌پس‌کوچه‌های روزمرگی، تهران: روزنه، چاپ اول.
پارسائی, علیرضا؛ رحیمی, حسینعلی و ابویی, رضا. (1396). نارسایی‌های موجود در فرآیند بهسازی لرزه‌ای ابنیة تاریخی. باغ نظر, ش14(48), 57-68.
پارسی, فرامرز و منصوری, کاوه .(1395). مرمت، بازسازی و احیای روستای تاریخی اصفهک طبس. فصلنامه بوم,ش 6-5, 12-28.
پیروی, مهناز؛ کبیرصابر, محمد باقر، پاکدل فرد, محمدرضا و فردوسی, عادل. (2022). پارادایم‌های حفاظت معماری در ایرانِ معاصر. باغ نظر, 19(109), 19-34.
تاج بخشیان، امین و محبعلی, امین .(1395). طرح استحکام ­بخشی ومرمت ایوان جنوبی مسجد جامع همدان. نشریه بوم, ش 5-6، 76-95.
جعفرپورناصر, ساناز؛کناری, عیسی اسفنجاری و طبیبیان, منوچهر. (2022). منظر شهری تاریخی و مدیریت تغییر: نقدی تحلیلی از مدل های مدیریتی مبتنی بر ارزش‌ها. فرهنگ معماری و شهرسازی اسلامی. سال هفتم، بهار و تابستان، ۵۴-۳۷.
حاجی‌ابراهیم‌زرگر, اکبر و میرهاشمی‌روته, سید احسان. (1397). درآمدی بر شناخت فنون مرمت بناهای تاریخی.تهران: دانشگاه شهید بهشتی.
حجازی, سید امیر مهرداد؛ حجازی, بینا، مهداد, حامد و حجازی, صبا. (1394). طرح مرمت برج خشتی شماره 32 در ارگ بم. نشریه عمران فردوسی, ش 26, 48-66.
حجازی, سید امیر مهرداد؛ حجازی, بینا، مهداد, حامد و حجازی, صبا. (1394). مطالعه تخریبِ یک حجره در ارگ بم و ارائه طرح مرمت آن. مرمت و معماری ایران،ش 9, 71-86.
حلی, علی اکبر. (1395). تجارب عملی مرمت ابنیه تاریخی خشتی - بایدها و نبایدها، در اولین همایش بین‌المللی مرمت معماری و مقاوم‌سازی بناهای تاریخی.
خاتونی مقدم، نغمه .(1387). "مطالعه، آسیب‌شناسی و ارائه طرح مرمت برج 32 ارگ بم"، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، مرمت ابنیه، دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان.
خالو, علیرضا و یکرنگ نیا, محمد .(2023). ارزیابی میدانی و عددی آسیب‌پذیری لرزه‌ای قلعه فلک الافلاک‏. مهندسی سازه و ساخت, ش 10(6), 96-114.
خلیل زاده وحیدی, ابراهیم؛ خلیل زاده وحیدی, پرستو و مرادی, رضا. (2019). آسیب‌شناسی عملکرد بناهای تاریخی خشتی تحت اثر زلزله و بررسی روش‌های مقاوم‌سازی آن‌ها. فصلنامه علمی کارافن, 16(1), 53-66.
داوری, غلامرضا؛ ایاقی, سمیرا قره و آخوندی, فرهاد. (2023). ارزیابی آسیب‌پذیری لرزه‌ای و ارائه راهکارهای استحکام‌بخشی خانه تاریخی قدکی. فصلنامه علمی اثر، 44(2)، 256-274.
داوری, غلامرضا؛ غنینی, نیوشا و آخوندی، فرهاد. (2024). ارزیابی آسیب‌پذیری خانه صدقیانی با وجود مداخلات سازه‌ای صورت‌گرفته. فصلنامه علمی اثر، 44(4)، 642-661.
دهکردی, مرتضی رییسی؛ اقبالی, مهدی؛ یکرنگ نیا, محمد و مهدیزاده ساری, علیرضا. (2014). آسیب‌پذیری و بهسازی لرزه‌ای سازه‌ها: ارزیابی روش‌های کاربردی در مقاوم‌سازی ساختمان‌های با مصالح بنایی، هشتمین کنگره ملّی مهندسی عمران.
رضازاده‌اردبیلی, مجتبی. (1400). پژوهشی در مرمت شاهکارهای معماری ایران.تهران: موسسه چاپ و انتشارات دانشگاه تهران، چاپ اول.
سعیدی، سید علی اکبر. (1376). بررسی اجمالی درباره سازه‌ها و گنبد در ایران: مورد گنبد مسجد سپهسالار، در مجموعه مقالات کنگره تاریخ معماری و شهرسازی ایران، تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور.
شرفی، زیبا. (1384). "مقاوم‌سازی ساختارهای خشتی ارگ بم در برابر زمین‌لرزه مطالعه موردی بنای اصطبل ارگ". پایان‌نامه کارشناسی ارشد، مرمت ابنیه، دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان.
صفری, سیده رقیه و توکلو, نعیمه. (1395). مروری بر تجارب انجام‌یافته در مرمت و مقاوم‌سازی (نمونه موردی: برج‌های خرقان)، در اولین همایش بین‌المللی مرمت معماری و مقاوم‌سازی بناهای تاریخی.
طاهر طلوع دل، محمدصادق و کمالی تبریزی، سینا. (2020). پیشنهاد مدلی برای بررسی حفاظت پایدار (کالبدی-معنایی) میراث معماری ایران. نشریه علمی مرمت و معماری ایران, 10(24), 81-103.
عباسی هرفته, محسن و امین پور,احمد. (1390). اصل حداقل مداخله ، چالش پیش روی مداخلات حفاظتی در میراث فرهنگی کشف و تبیین کاستی‌ها و نواقص اصل مذکوربا رویکردی نظری به آراءِ موجود در این حوزه. نشریۀ مرمت، آثار و بافت های تاریخی، فرهنگی, ش1، 69-82.
عزیزی بندرآبادی, حامد؛ کریمی, امیرحسین و حاجی‌صادقی, ندا. (1402). تحلیل جایگاه بهسازی لرزه‌ای در مرمت ابنیه تاریخی: یک مطالعه موردی، یزد: پارک علم و فناوری یزد.
غلامی, سمیه وآخوندی, فرهاد. (2023a). ارزیابی آسیب‌پذیری لرزه‌ای خانه تاریخی کلانتر شهر تبریز مطابق دستورالعمل‌های ایتالیا. عمران و محیط‌زیست نشریه مهندسی، 2، 76-83.
غلامی, سمیه وآخوندی, فرهاد.. (2023b) ارزیابی ایمنی لرزه‌ای خانه‌های تاریخی شهر تبریز مطابق دستورالعمل‌های DPCM ایتالیا، مورد مطالعاتی: خانه علی مسیو. معماری و شهرسازی آرمان‌شهر، 16(44)، 211-222.
فرح بخش، مرتضی .(1386). "طرح حفاظت و مرمت میدان تکیه ارگ بم"، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، مرمت ابنیه، دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان.
فیض‌الله بیگی، آرزو و رضازاده اردبیلی، مجتبی. (1396). مقایسه آیین‌نامه‌های ارزیابی لرزه‌ای ساختمان‌های بنایی با هدف دست‌یابی به مدلی برای ارزیابی و آسیب نگاری بناهای تاریخی آجری ایران، در سومین همایش بین‌المللی معماری عمران و شهرسازی در آغاز هزاره سوم.
فیلدن, برنارد. (1393). حفاظت از بناهای تاریخی. ترجمه: محمدمهدی هوشیاری. تهران: طحان.
محب‌علی, محمد حسن؛ مرادی, اصغرمحمد و امیرکبیریان, آتوسا. (1387). دوازده درس مرمت. تهران: مرکز مطالعاتی و تحقیقاتی شهرسازی و معماری، چاپ اول.
مهرآیین، نورا .(1389). "بازشناسی و امکان‌سنجی طرح مرمت دروازه ورودی ارگ بم.” پایان‌نامه کارشناسی ارشد، مرمت ابنیه، دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان.
میرقادری, رسول و حجازی, مهرداد محمد. (1385). بررسی ایستایی گنبد شیخ لطف‌الله اصفهان. در مجموعه مقالات کنگره جهانی بزرگداشت اصفهان: اطلاعات. 521-539.
میرقادری, رسول و حجازی, مهرداد محمد. (1385). بررسی ایستایی گنبد خواجه نظام الملک مسجد جامع اصفهان. در مجموعه مقالات کنگره جهانی بزرگداشت اصفهان: اطلاعات. 508-497.
میرقادری, رسول و حجازی, مهرداد محمد. (1385). بررسی ایستایی گنبد مسجد امام اصفهان، گنبد دو پوسته همراه با تقویت‌های نصف‌النهاری. در مجموعه مقالات کنگره جهانی بزرگداشت اصفهان: اطلاعات. 572-539.
میرقادری, رسول و حجازی, مهرداد محمد. (1385). بررسی ایستایی منار سین اصفهان. در مجموعه مقالات کنگره جهانی بزرگداشت اصفهان: اطلاعات. 587-572.
میرقادری, رسول و حجازی, مهرداد محمد. (1385). بررسی ایستایی گنبد تاج الملک مسجد جامع اصفهان گنبد با شکل اپتیمم. در مجموعه مقالات کنگره جهانی بزرگداشت اصفهان: اطلاعات. 521-508.
نژادابراهیمی, احد؛ فرخی, شهین و خیراللهی, محمد. (2022). بهسازی لرزه‌ای و تغییر کاربریِ تطبیقیِ دانشکده طراحی دانشگاه هنر اسلامی تبریز، در مجموعه تاریخیِ چرمسازی خسروی. نشریه هنرهای زیبا: معماری و شهرسازی, 27(1), 51-62.
ولی, هلیا؛ مهدیزاده سراج, فاطمه و موذن, سجاد. (2023). ارزیابی روش‌های نوین و سنتی استحکام‌بخشی سازه‌های آجری غیرمسلح از دیدگاه متخصصین حوزه مرمت، ش16، 199-214.
ویناس, سالوادور. مونوز. (1397). تئوری معاصر حفاظت، ترجمه: زینب رئوفی، منصور خواجه‌پورگلوسالاری، کرمان: جهاد دانشگاهی استان کرمان، چاپ اول.
ویور, ام. ای .(1355). مسائل حفاظتی پنج بنای تاریخی ایران ، ترجمه:کرامت الله افسر، تهران: سازمان ملی حفاظت کشور.
هادیان, محمد مهدی و سرتیپی پور, محسن. (2013). فرایند ایمن‌سازی لرزه‌ای بافت‌های تاریخی مطالعه موردی: روستای نایبند. نشریه هنرهای زیبا: معماری و شهرسازی، 18(شماره 3)، 53-68.
هوشیاری, مهدی؛ پدرام, بهنام و زمانی فرد، علی. (2022). رویکرد سنتی حفاظت معماری در مشرق زمین. معماری و شهرسازی ایران (JIAU), 13(1), 339-354.
Aghabeigi, P., Mahmoudi, R., Ahani, E., & Hosseinian Ahangarnazhad, B. (2021). Seismic assessment and retrofitting of the masonry building of mozaffarieh timche in tabriz historic bazaar. International Journal of Architectural Heritage, 15(12), 1816-1841.
Aveta, Aldo؛Marino, Bianca Gioia وRouhi, Jafar. (2017). Tangible/intangible: destruction and reconstruction of the Iranian site of Arg-e Bam (Bam Citadel). World Heritage and Disaster. Knowledge, Culture and Representation. Proceedings of the International Forum “Le Vie dei Mercanti_XV”. La Scuola di Pitagora editrice, Napoli.
Baneh, Bira Wafaei وBaneh, Koosha Wafaei. (2020). Review of the methods for strengthening and retrofitting cultural heritage structures. UKH Journal of Science and Engineering، 4(1) 45-56،.
Cecchi, R., & Calvi, M. (2007). GUIDELINES FOR EVALUATION AND MITIGATION OF SEISMIC RISK TO CULTURAL HERITAGE (C. O. G. Risicato, Trans.). Gangemi.
Correia, M. (2016). Conservation in earthen heritage: Assessment and significance of failure, criteria, conservation theory, and strategies. Cambridge Scholars Publishing.
Correia, M., & Walliman, N. (2014). Defining Criteria for Intervention in Earthen Built Heritage Conservation. International Journal of Architectural Heritage 8(4).
(2010). Conservation and disaster risk reduction in Ardakan: Tabayi house experience.
Dinani, A. T., Destro Bisol, G., Ortega, J., & Lourenço, P. B. (2021). Structural performance of the Esfahan Shah mosque. Journal of Structural Engineering, 147(10), 05021006.
Dina D'Ayala, & eds, E. F. (2008). Reconstruction of the Sistani House at Bam Citadel after the collapse due to the earthquake 2003. In Structural Analysis of Historic Construction: Preserving Safety and Significance, Two Volume Set: Proceedings of the VI International Conference on Structural Analysis of Historic Construction, (Vol. 1). CRC Press.
Feizolahbeigi, A., Ramirez, R., & Lourenço, P. B. (2024). Seismic assessment of a dome structure with minarets as secondary elements: The case of Soltaniyeh Dome in Iran. Structures,
(2003). ICOMOS CHARTER- PRINCIPLES FOR THE ANALYSIS, CONSERVATION AND STRUCTURAL RESTORATION OF ARCHITECTURAL HERITAGE (2003).
(1999). CHARTER ON THE BUILT VERNACULAR HERITAGE.
(2019). EUROPEAN QUALITY PRINCIPLES FOR EU-FUNDED INTERVENTIONS WITHPOTENTIAL IMPACT UPON CULTURAL HERITAGE.
(1931). Adopted at the First International Congress of Architects and Technicians of Historic Monuments, Athens.
(1964). INTERNATIONAL CHARTER FOR THE CONSERVATION AND RESTORATION OF MONUMENTS AND SITES (THE VENICE CHARTER 1964).
Jäger, W. (2007). Interim Report for Rehabilitation Concept for Sistani's House-Bam Citadel. In: Report.
Mehdizadeh Saradj, F., Pilakoutas, K., & Hajirasouliha, I. (2017). Prioritization of interventions for strengthening architectural heritage. Urbanism. Arhitectura. Constructii, 8(3), 283
Mileto, C. F., López-Manzanares, V., Cristini, V., & Soriano, L. G. (2012). Restoration of rammed earth architecture in the Iberian Peninsula: Ongoing research. Instituto de Restauración del Patrimonio.
Mokhtari, E., Nejati, M., Hashemi, F. K., & Shad, S. (2008). Restoration plan of second gate in Bam Citadel (Arg e Bam).
Pisani, F. (2020). Il Mausoleo di Oljeitu a Soltaniyeh. I restauri di Piero Sanpaolesi a quindici anni dall’iscrizione nella lista del patrimonio mondiale dell’UNESCO. Restauro Archeologico, 28(1), 58-75.
Ravankhah, M. (2019). Earthquake disaster risk assessment for cultural World Heritage sites: the case of “Bam and its Cultural Landscape” in Iran BTU Cottbus-Senftenberg
Rouhi, J., & Rouhi, J. (2021). Realization of international charters and recommendations for seismic retrofitting of historic masonry cultural heritage. Integrity and authenticity. International Journal of Cultural Heritage, 6, 17-25.
Rouhi, Jafar؛Aveta, Aldo وMarino, Bianca Gioia. (2017). A Comparative Analysis (SWOT) of Technical Intervention Plans Carried Out in Sistani House and Payambar Mosque of Bam Citadel. Mediterranean Journal of Social Sciences 9،.
Rouhi, Jafar. (2016). Lesson Learned from New Technical Interventions Applied in the Tekiyeh of Bam Citadel The 4th International Congress on Civil Engineering, Architecture & Urban.
Shad, Shirin. (2015). The choice of Interventions for strengthening of historical adobe structures and remains in Bam Citadel" Arg-e Bam".
Tolles, E. L. (2006). Seismic Retrofit Applications of Getty Seismic Adobe Project Technology to Historic Adobe Buildings. In M. Hardy, C. Cancino & G. Ostergren (Eds.), Proceedings of the Getty Seismic Adobe Project 2006 Colloquium (pp. 159-164). Los Angeles: Getty Conservation Institute
Vargas-Neumann, J. (2012). Principles for the Conservation of Earthen Architectural Heritage in Seismic Areas Paper presented at the 15th World Conference on Earthquake Engineering, Lisbon.
Journal of Architecture in Hot and Dry Climate
Volume 13, Issue 21
May 2025
Pages 45-78

Files

Share

How to cite

Statistics